Öğrenciler için bazı öneriler
Kariyeriniz mezun olunca başlıyor gibi gözükse de öğrenciliğiniz süresince yaptıklarınızın kariyerinizin gidişatı üzerinde büyük bir belirleyiciliği olabilir. Başarılı ve faydalı bir öğrencilik dönemi geçirenler kariyerlerine çok büyük bir avantaj ile başlayabilirler. Bu yazıda öğrenciler için bazı öneriler verilecek.
Akademik performansı göz ardı etmemek
Bazı kariyer içeriklerinde akademik özgeçmişinizin öneminin olmadığı, not ortalamanıza kimsenin bakmadığı gibi iddialarda bulunulur. Bu iddiaların haklı gerekçeleri ve belli bir doğruluk payı da vardır. Neticede iş hayatı ile öğretim hayatı arasında kayda değer bir fark vardır ve pek çok işveren akademik özgeçmişin ötesinde özellikler arar.
Bununla birlikte akademik performansın önemini azımsamak bir hata olabilir. İlk olarak, birçok derste iş hayatında kullanılabilecek hakiki beceriler ve özellikler geliştiriliyor olabilir. Birçok öğrenci bunların önemini henüz meslekleri ile ilgili kapsamlı bir anlayışa sahip olmadığı için takdir edemese dahi bunların işlevli olduğu daha sonra ortaya çıkabilir. İkinci olarak, akademik performansın her ne kadar noksan bir ölçüt olsa dahi işverenler tarafından adayın akademik nitelikli olmayan diğer işlerde de başarılı olacağına ilişkin somut ve taklit edilmesi güç bir gösterge olduğu söylenebilir. Pek çok işveren doğal olarak yüksek akademik performansı olan adayların düzenli, çalışkan, akıllı, sorumlu olacağını varsayar ve bu yönde takdirlerini kullanırlar. Tabii ki her akademik performansı yüksek öğrenci her işte başarılı olacak diye bir garanti verilemez. Okulda başarılı olanlar iş hayatında başarısız olabileceği gibi, okulda başarısız olanlar iş hayatında başarılı olabilir.
Ancak bunlar ihtimallerdir ve görecelidir. Bir işe alım kararı verecek olan işveren doğal olarak bu ihtimaller arasından daha güvenli seçeneği tercih edecektir. Akademik performansı yüksek adaylar en azından bu alanda başarılı olduğu için daha emin seçeneklerdir. Sınav sıralaması, not ortalaması gibi ölçütler görece objektif olduklarından diğer adayların sunabileceği alternatif göstergelerden (örneğin bir sertifika veya bir referans gibi) genellikle daha ikna edici olurlar. Dolayısıyla yüksek puanlı üniversite ve bölümlere girebilmek ve bunlardan yüksek not ortalamaları ile mezun olmak çoğu durumda kayda değer bir avantaj sağlar. Hatta rekabetin çok yüksek olduğu belli iş olanakları için bunlar en baştan bir başvuru şartı olabilir; yani belli akademik başarılara öğrencilik döneminde ulaşamamak iş hayatında belli kapıları ne yazık ki en baştan kapatabilir.
Dolayısıyla iş hayatında rekabetçi olmak için öğrencilik döneminde akademik performansı önemsemenin iyi bir tercih olduğu söylenebilir. Tabii ki sadece notlarınızı yükseltmeye odaklanmanın da bir fırsat maliyeti olacaktır. Belli hobiler, kulüp faaliyetleri veya başka kişisel gelişim alanlarına eğilmenin de faydaları olabilir (aşağıda bunlara bakılacak) ama her halükarda akademik başarınızdan ödün vermenin maliyetinin genellikle daha yüksek olacağını akılda tutmak gerekir.
Derslerin kapsamında olmayan önemli bilgiler
Akademik başarının kariyerinizdeki önemini teslim etmekle birlikte günümüz eğitim sisteminin içeriğinde çok büyük boşluklar olduğu gerçeğini de görmezden gelemeyiz. En iyi okullar bile insanın hayatında başarılı ve mutlu olması için gerekli pek çok önemli bilgiyi aktarmakta başarısızdır. Hatta bunların önemli bir kısmı müfredatta yer almamaktadır bile. Bunların öğrenilmesi için öğrencilik yılları iyi bir fırsattır çünkü her ne kadar dersler zamanınızın bir kısmını alacak olsa da bu dönem çalışma hayatına kıyasla size daha fazla serbest zaman bırakacaktır. Hatta denilebilir ki öğrencilik yılları insanın kendisini geliştirebilmesi için yegane dönemdir. Pek az insan çalışma hayatına atıldığında düzenli ve derinlemesine bir şekilde araştırma yapar ve düzenli kitap okur.
Bu özel dönemde kendinizi geliştirebileceğiniz bazı başlıklar şunlar olabilir:
Genel kültür: Tarih, felsefe, sanat, temel bilimler, dünya siyaseti…
Pratik bilgiler: Finansal okuryazarlık, sağlıklı yaşam, insan psikolojisi…
Gerçek beceriler: Üretkenlik, topluluk önünde konuşma, belli yazılım, zanaat veya sektörlere ilişkin uzmanlık derecesinde hakimiyet, gerçekten iyi İngilizce yeterliliği…
Bunlar çok önemli olmakla birlikte kesinlikle insanın kendiliğinden öğrendiği şeyler değildir. Pek çok insanın bunları bildiği “varsayılır”. Halbuki insanların çoğunluğu bu konularda ciddi şekilde yetersizdir. Bunların ciddi bir kısmı tipik okul müfredatlarında yer almadığı için sizin özel olarak bunlara zaman ayırmanız gerekecektir.
Yetilerinizi test etmek
Üniversite hangi kariyer yollarında daha başarılı olabileceğinizi deneyip görmek için için ideal bir zamandır. Başka bir yazıda da ayrıntılı olarak açıkladığımız üzere “size uygun” bir kariyer seçmek başarınız için çok önemli bir unsurdur. Size neyin uygun olduğunu görmek için de olası alternatifleri keşfetmek ve bunları denemek için öğrencilik dönemi çok elverişlidir. Çünkü iş yaşantısına atıldığınızda bu tip denemelerde bulunmaya muhtemelen daha az fırsatınız olmayacaktır veya daha çok maliyetli gelecektir.
Bunun için henüz öğrenci iken ileride etkili olabileceğine inandığınız ve ilginizi çeken kariyer seçeneklerinin bir listesini çıkarmak için araştırma yapın. Bu listeyi de mümkün olduğunca geniş tutun. Sıkça yapılan bir hata, her mesleğin sadece yaygın olarak icra edilen görünümlerini dikkate almak ve bunun ötesini göz ardı etmektir. Halbuki farklı disiplinleri bir araya getiren kariyer seçenekleri veya eğitimini aldığınız mesleğin dışındaki olası seçenekler de sizin için uygun olabilir.
Bu listedeki seçeneklere ilişkin kısa süreli denemeler yapın. Bunun en doğrudan yolu staj yapmaktır. Bunun dışında çeşitli yeteneklerinizi deneyebileceğiniz, güçlü ve zayıf yönlerinizi görebileceğiniz öğrenci kulübü faaliyetleri, yarışmalar veya projelere katılabilirsiniz. Bu sayede hangi şartlarda ve konumlarda daha iyi performans gösterebileceğinize ve mutlu olacağınıza ilişkin daha fazla bilgi sahibi olabilirsiniz. Buradaki amaç deneme yapmak olduğu için en güvenli ve başarı şansı en yüksek seçeneklerin dışındaki görece riskli veya olağan dışı seçenekleri de değerlendirin.
İş hayatına hazırlık
Üniversite sadece akademik bilgi edinme değil, aynı zamanda iş dünyasına hazırlanma sürecidir. Bu hazırlığı iyi yapmak için dikkat etmenizin faydalı olabileceği bazı unsurlar var.
İş deneyimi kazanmak bu sürecin önemli bir parçasıdır. Stajlar sadece maaş kazanmaktan ibaret değildir. Gerçek iş ortamını tanımanıza, teorik bilgilerinizi pratiğe dökmenize ve referanslar elde etmenize yardımcı olur. Doğru ve verimli bir staj dönemi koşullar el verirse bir iş teklifine dönüşebilir.
Profesyonel bir ağ kurmak da üniversite döneminde oldukça kolaydır. Hocalarınızla ve stajda birlikte olduğunuz işverenlerle mümkün olduğunca iyi ilişkiler geliştirmeye çalışın. Mümkünse onlardan kendiniz için bağlantılar kurmalarını ve size referans olmalarını isteyin. Bu ilişkiler mezuniyet sonrası size beklenmedik kapılar açabilir.
Özellikle yaratıcı alanlarda, tasarım, yazılım veya içerik üretiminde çalışmayı düşünüyorsanız kendi projelerinizden oluşan bir portföy hazırlamak da çok faydalı olacaktır. Bu, yeteneklerinizi somut bir şekilde göstermenin en etkili yoludur. Sadece teorik bilginizi anlatmak yerine, yaptığınız işleri göstermek çok daha ikna edicidir.
İletişim becerilerinizi geliştirmek de neredeyse her meslekte kritik öneme sahiptir. Sunum yapmak, rapor yazmak, e-posta görgü kuralları gibi konularda kendinizi geliştirmeye çalışın. Yazılı ve sözlü iletişimde yetkin olmak kariyer yolculuğunuzda size sürekli avantaj sağlayacaktır.
Önemli konularda iyi alışkanlıklar
Üniversite yılları, hayat boyu sürecek iyi alışkanlıklar edinmeniz için mükemmel bir fırsattır. Bu dönemde kişisel gelişiminize yaptığınız yatırım uzun vadede kariyerinizde başarılı olmanıza çok büyük katkı sağlayabilir.
Fiziksel ve zihinsel sağlığınız ile ilgili iyi alışkanlıklar geliştirmenin getirisi çok yüksektir. Düzenli egzersiz yapma, dengeli beslenme ve yeterli uyku alışkanlıklarını şimdi edinirseniz ömür boyu bunlardan faydalanırsınız. Üniversite hayatının esnekliği, sizin için işe yarayan rutini bulmanızı kolaylaştırabilir.
Finansal okuryazarlık hayatın her aşamasında işinize yarayacaktır. Bütçe yapmayı, tasarruf etmeyi, gereksiz harcamalardan kaçınmayı öğrenin. Kredi kartı borçlarından uzak durun. Mümkünse yatırım yapmanın temel unsurlarını henüz ciddi bir birikiminiz yoksa dahi öğrenin. Bunlar uzun vadede maddi durumunuz açısından çok olumlu neticeler verebilir.
Zaman yönetimi, önceliklendirme, odaklanma gibi üretkenlik becerileri kariyerinizde size büyük avantaj sağlayacaktır. Erteleme alışkanlığıyla mücadele etmek, dikkat dağıtıcı unsurları minimize etmek, hedefler belirlemek, kısa ve uzun vadeli planlar yapmak gibi basit ama etkili alışkanlıklar edinin.
Son olarak, empati kurmak, aktif dinlemek, yapıcı geri bildirim vermek, çatışma yönetimi gibi sosyal becerileri edinmek de çok değerlidir. İyi insan ilişkileri hem iş hem de özel hayatınızda mutluluğunuzun ve başarınızın temel taşlarından biridir. Farklı kişilik tiplerini yönetebilen, ekip içinde çalışabilen, liderlik becerileri olan kişiler iş hayatında bunlardan fazlasıyla yararlanabilir.
Sosyalleşme
Birçok insanın uzun süreli devam eden arkadaşlık ilişkileri (evlilik ilişkileri de dahil olmak üzere) okul döneminde başlar. Üniversite, bu tip arkadaşlıklar kurmanız için belki de tek ve en önemli fırsattır. Bu fırsatı ihmal etmeyin. İş hayatına başladıktan sonra yeni insanlarla tanışmak ve onlarla zaman geçirmek için çok daha az vaktiniz olacak ve size benzer insanlarla da daha az karşılaşacaksınız. Birçok insan üniversitedeyken daha fazla insan tanımaya zaman ayırmadığı için pişmanlık duyar.
Sosyal ilişkileriniz sadece şimdiki mutluluğunuz için değil, gelecekteki kariyer fırsatlarınız için de son derece önemlidir. Birçok iş fırsatı kişisel bağlantılar aracılığıyla gelir. Birçok insan arkadaşları vasıtasıyla işini geliştirir ve büyütür. Tabii ki arkadaşlık ilişkilerinizi bu kariyer amaçları doğrultusunda araçsallaştırmak yanlıştır. Ama diğer taraftan arkadaşlık ilişkilerinizin kariyeriniz için de ciddi etkileri olabileceğini dikkate alın. Bazı insanlar hatalı bir şekilde gelecek kariyer planları uğruna daha fazla ders çalışmak için kendini sosyallikten uzak tutar. Halbuki bu yaklaşım uzun vadede kariyer hedefleri açısından da olumsuz neticelenebilir.
Sosyal ağınızı genişletmek için kulüplere ve topluluklara katılmayı düşünebilirsiniz. Ortak ilgi alanları arkadaşlık için iyi bir başlangıç noktasıdır. Kendi bölümünüzle sınırlı kalmayın, farklı çevrelerden insanlarla da tanışmaya çalışın. Kampüs etkinliklerine, seminerlere ve sosyal aktivitelere katılmak da yeni insanlarla karşılaşmanın doğal yollarıdır. Eğer fırsatınız varsa yurt dışı değişim programlarını da değerlendirebilirsiniz. Tabii ki asıl önemli olan şey insanlarla tanıştıktan sonra değer verdiklerinize ilgi göstermek ve zaman ayırmaktır. Bu ilgi ve zamanı kesinlikle bir kayıp olarak görmeyin. Belli bir denge tutturulması koşuluyla öğrencilik yıllarında arkadaşlarınız ile geçirdiğiniz zaman ve birlikte yaptıklarınız muhtemelen birçok alternatife kıyasla kariyerinize zarardan çok fayda getirecektir.
Öğrencilik yılları hayatınızın en esnek ve fırsatlarla dolu dönemlerinden biridir. Bu dönemi iyi geçirmek hayatınızda pek çok şeyi yoluna koymak için gerekli araçları size sağlayabilir. Bu zamanı sadece masa başında çalışarak veya sadece gezerek geçirmeyin. İş hayatında olacağı gibi öğrencilik hayatında da bilinçli tercihlerde bulunmak ve belli hedefler doğrultusunda zamanınızı kullanmak çok daha olumlu neticeler doğurabilir.